จ้างช่างภาพถ่ายรูปในพัทยาคุ้มกับเงินที่จ่ายไหม

ผู้หญิงคนหนึ่งไล่ดูรูปของเพื่อนสาวที่ไปถ่ายภาพที่หาดจอมเทียนกลับมา เพื่อนดูเปล่งประกายทุกรูป ความคิดเดิม ๆ ก็ผุดขึ้นมาว่า ของเขาน่ะออกมาดี แต่ฉันถ่ายรูปทีไรก็ดูไม่เป็นตัวเองทุกที แล้วเธอก็ปิดแกลเลอรี ทริปยังเหลืออีกหลายวัน สามีชวนจ้างช่างภาพเป็นครั้งที่สองแล้ว เธอยังผัดไปก่อน พลางคำนวณในใจว่าโฟลเดอร์ไฟล์ภาพจะคุ้มกับเงินที่จ่ายหรือเปล่า

เพียงแต่ไม้บรรทัดที่ใช้วัดเรื่องนี้ผิดอัน มองเผิน ๆ การถ่ายภาพก็ดูคล้ายสินค้าจริง ๆ จ่ายเงินแล้วได้รูป ยิ่งได้มากก็เหมือนยิ่งคุ้ม แต่การถ่ายภาพเป็นงานบริการ ไม่ใช่สินค้า และมีกติกาคนละแบบ คุณค่าของมันเกิดจากการที่คนสองคนได้สื่อสารกันสด ๆ ตัวต่อตัวในหนึ่งชั่วโมงนั้นโดยเฉพาะ และขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นคนนำตลอดชั่วโมงนั้นล้วน ๆ คุณค่าแบบนี้เขียนลงในตารางราคาไม่ได้ จะเอาจำนวนภาพมาวัดก็ไม่ได้ ช่างภาพที่ดีเข้าใจข้อนี้ และบางครั้งก็ปฏิเสธตรง ๆ ไม่รับถ่ายให้ลูกค้าที่ตีราคางานของเขาเหมือนมะพร้าวสามสิบลูกในตลาด คือต่อรองเรื่องจำนวนก่อนเรื่องอื่น

ที่เหลือทั้งหมดล้วนงอกมาจากความต่างข้อนี้ เมื่อเป็นอย่างนั้น คนที่มาถ่ายจึงได้อะไรกลับไปมากกว่าโฟลเดอร์ไฟล์ภาพอยู่มาก ตลอดชั่วโมงเดียวกันนั้นที่มีคนคอยจูงมือพาไป เขาเก็บเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ ได้เป็นสิบอย่างโดยไม่รู้ตัว แล้วทั้งหมดก็ติดตัวไปหลังจากนั้น อย่างละนิดละหน่อย คือได้รู้จักร่างกายตัวเองขึ้นอีกนิด รู้จักใบหน้าตัวเองอีกหน่อย รู้ขึ้นอีกนิดว่าตัวเองเป็นอย่างไรในสายตาคนอื่น ได้ประสบการณ์ที่ผ่านมาด้วยกันอีกหน่อย และได้พัทยาติดมาด้วยอีกนิด สำหรับคนที่ผัดเรื่องถ่ายภาพออกไปโดยบอกว่า ฉันไม่ชอบตัวเองในรูป สิ่งที่ได้ติดตัวกลับไปเหล่านี้มักจำเป็นยิ่งกว่าตัวรูป

คุณได้เห็นตัวเองอย่างที่คนอื่นเห็น

คนส่วนใหญ่ตัดสินตัวเองไว้เรียบร้อยแล้วตั้งแต่ก่อนมาว่า ฉันรู้ดีว่าตัวเองหน้าตาเป็นอย่างไร กล้องไม่มีทางถ่ายออกมาดูดีได้หรอก แล้วก็เกิดเรื่องที่เขาไม่ได้คาดไว้ ช่างภาพพาเขาผ่านช่วงที่เกร็งที่สุดไปได้ คอยบอกว่าจะเอามือไว้ตรงไหน คอยจับวินาทีที่คั่นอยู่ระหว่างสีหน้าเก้อ ๆ สองครั้ง แล้วใบหน้าที่ขึ้นมาบนจอก็ดูมีชีวิตชีวาและผ่อนคลายขึ้นนิดหนึ่ง เมื่อเทียบกับใบหน้าที่เขาเห็นในกระจกจนชิน เท่าที่เราสังเกตมา สิ่งที่มีค่าที่สุดตรงนี้คือการได้มองตัวเองด้วยสายตาที่อ่อนโยนขึ้นอีกนิด รูปใหม่กี่รูปก็มีค่าสู้ไม่ได้ เสียงในหัวที่คอยวิจารณ์ตัวเองไม่ได้เงียบไปเสียทีเดียว แต่ก็เบาลง

ร่างกายจำท่าไปได้สองสามท่า

ถ่ายเสร็จแล้วคุณจะไม่ได้กลายเป็นนางแบบนายแบบ แต่ในหนึ่งชั่วโมงนั้นร่างกายจะซึมซับบางอย่างไว้ และจำได้ดีกว่าสมอง ท่ายืนที่มั่นคงและสมดุล ทิ้งน้ำหนักลงบนเท้าเต็ม ๆ คนดูจะมองว่ามั่นใจ ส่วนท่ายืนที่โงนเงนจะดูเกร็ง ต่อให้สีหน้านิ่งก็ตาม ช่างภาพจัดให้คุณยืนในท่าที่มั่นคงแบบนั้น แล้วกล้ามเนื้อก็จำไว้ คราวหน้าที่มีคนยกมือถือขึ้นถ่ายคุณในงานวันเกิดใครสักคน คุณจะรู้ตัวว่ายืนต่างจากตัวเองเมื่อปีก่อนอยู่นิดหนึ่ง

อีกเรื่องคือภาพกระโดด ช่างภาพไม่ได้กดชัตเตอร์ส่ง ๆ แต่จับจังหวะที่ตัวลอยถึงจุดสูงสุด คือเสี้ยววินาทีที่ตัวหยุดลอยขึ้นแล้วแต่ยังไม่เริ่มตกลงมา จึงดูเหมือนไร้น้ำหนัก ท่ากระโดดของบัลเลต์ดูเบาได้ก็เพราะจังหวะลอยค้างบนจุดสูงสุดนี้ทั้งนั้น พอได้รู้สึกสักครั้งว่าจังหวะนั้นอยู่ตรงไหน คุณจะกระโดดหน้ากล้องต่างจากที่เคยกระโดดในชั่วโมงพละสมัยเรียน

ทักษะง่าย ๆ อย่างการหาอะไรทำตอนอยู่ในเฟรมก็นับรวมอยู่ในเรื่องนี้ด้วย เวลาถ่ายเดี่ยว ช่างภาพไม่ค่อยปล่อยให้คุณยืนทื่อเป็นเสา แต่จะให้พิงต้นไม้ นั่งบนขอบกำแพงเตี้ย ๆ เล่นกับปีกหมวกหรือชายกระโปรง การมีของให้จับให้เล่นเล็ก ๆ น้อย ๆ แบบนี้เองที่ทำให้ภาพดูมีชีวิตชีวาอย่างที่รูปเที่ยวซึ่งยกกล้องขึ้นถ่ายกันเองไม่มี และความเคยชินนี้ก็ติดตัวคุณไปด้วย

ชั่วโมงที่มีคนมองคุณอย่างตั้งใจจริง ๆ

คนที่โตเป็นผู้ใหญ่แล้ว น้อยครั้งนักที่จะมีใครมองอย่างตั้งใจด้วยสายตาเป็นมิตรตลอดทั้งชั่วโมง โดยสนใจอยู่เรื่องเดียวคือทำให้เขาดูดี ตอนถ่ายภาพ เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นจริง และแค่นั้นก็ชุบชูใจได้อย่างไม่คาดคิด โดยเฉพาะกับคนที่ชินกับการอยู่หลังกล้อง

ในชั่วโมงนั้น บางครั้งคุณจะสังเกตเห็นสายตาแปลก ๆ ที่มองมา เป็นสายตาที่จ้องตรงมาที่คุณ แต่ก็เหมือนมองทะลุผ่านไป คล้ายช่างภาพกำลังมองอะไรสักอย่างที่อยู่เลยไหล่คุณไป ไม่ต้องตกใจ ในวินาทีนั้นเขากำลังปล่อยสายตาให้เบลอ เพื่อกะหย่อมแสงและดูว่าฉากหลังนุ่มแค่ไหน เป็นการมองเพื่องานล้วน ๆ ไม่เกี่ยวอะไรกับตัวคุณ แต่ความรู้สึกว่ามีคนจดจ่ออยู่ที่คุณก็ไม่ได้หายไปไหน และคุณก็ได้ความอบอุ่นนี้ติดตัวกลับไปด้วย

คุณจับทางลุคของตัวเองได้

พอใกล้ถ่ายเสร็จ หลายคนบอกได้เป็นครั้งแรกว่าลุคแบบไหนเหมาะกับตัวเอง จากที่เมื่อก่อนรู้สึกได้แค่ราง ๆ และบอกได้เจาะจงเป็นเรื่อง ๆ ด้วย เช่น มุมเบี่ยงไหล่ แสงข้าง ภาพที่ตัดเฟรมแค่เข่า

ระหว่างนั้นคุณยังได้รู้เรื่องการแต่งหน้าในมุมที่ไม่ค่อยมีใครนึกถึงไปด้วย การแต่งหน้าที่ขึ้นกล้องตอบโจทย์คนละข้อกับการแต่งหน้าในชีวิตประจำวัน คือต้องเตรียมหน้าให้พร้อมรับแสงแรง ทั้งปรับผิวให้เรียบเสมอกัน คุมความมัน กลบใต้ตาคล้ำ รวมถึงจุดที่มองใกล้ ๆ ไม่สังเกตเห็น แต่พออยู่ในเฟรมกลับเด่นขึ้นมา ฝีมือด้านนี้ทำเรื่องที่ชวนทึ่งได้ เมื่อแต่งหน้าดีและจัดแสงดี คุณยายวัยแปดสิบก็ถ่ายออกมาดูเหมือนหกสิบได้ และสำหรับช่างภาพที่ช่ำชอง นี่เป็นงานธรรมดา

เรื่องนี้ไม่ใช่เรื่องของผู้หญิงเท่านั้น งานถ่ายที่จริงจังมักเตรียมหน้าให้ทุกคนก่อน ผู้ชายก็ด้วย เพียงแต่คนละแบบ ส่วนใหญ่คือทาลิปบาล์มกับแป้งฝุ่นโปร่งแสง ในอากาศร้อนของพัทยา ปากจะแห้งแตกง่ายเพราะร่างกายขาดน้ำ หน้าก็มันเร็ว ลิปบาล์มกับแป้งแก้ได้ตรงจุดนี้พอดี เมื่อได้เห็นสักครั้งว่าการแต่งหน้าสำหรับถ่ายภาพต่างจากการแต่งหน้าในชีวิตประจำวันอย่างไร การถ่ายครั้งต่อ ๆ ไปคุณจะเตรียมตัวได้สบายใจขึ้น และเลือกชุดที่จะใส่ได้มั่นใจขึ้น

การผจญภัยที่ได้ผ่านมาด้วยกัน

ตัวงานถ่ายเองก็เป็นเหมือนการผจญภัยเล็ก ๆ ที่จำได้แยกจากตัวรูป ทั้งอากาศร้อน การตามหาแสงสวย ๆ การวิ่งย้ายจุดถ่าย ฝนที่เทลงมากะทันหัน ท่าที่ถ่ายเท่าไรก็ไม่ได้จนรอบที่สิบถึงออกมาดี ทั้งหมดนี้ต้องเจอและฝ่ากันไปสด ๆ ระหว่างถ่าย สำหรับคู่รัก ชั่วโมงแบบนี้บ่อยครั้งมีสีสันกว่าวันเรียบ ๆ หลายวันในทริป เพราะได้ลุ้นด้วยกัน ได้เขินด้วยกัน และได้ชัยชนะเล็ก ๆ ในเฟรมด้วยกัน

เพื่อให้ภาพมีชีวิต ช่างภาพยังให้คุณทำอะไรด้วยกันอีก ทั้งหันหน้าเข้าหากัน กอดกันแวบหนึ่ง เดินไปคุยกันเบา ๆ ไป ตอนแรกทั้งหมดนี้ยังเป็นแค่การแสดง แต่ระหว่างที่วุ่นกันอยู่นั้น ของจริงมักหลุดออกมา อย่างน้ำเสียงที่ลืมไปนานแล้ว หรือลูกที่โหนตัวเกาะพ่อเองโดยไม่ต้องมีใครสั่งอีก ทีหลังเมื่อดูรูป คุณจะได้เห็นตัวเองอย่างที่คนอื่นเห็น คือเห็นเป็นหนึ่งเดียวกัน เป็นคำว่า เรา ภาพที่สะท้อนความผูกพันนี้อยู่ได้นานกว่าผิวคล้ำแดดจากทริปทะเล

ได้รู้จักพัทยาขึ้นอีกนิดจากของจริง

ยังมีอีกอย่างที่ได้ติดตัวกลับไปโดยไม่มีใครคาดคิดเลย ช่างภาพท้องถิ่นที่ดีรู้จักโลเคชันทั้งเรื่องแสงและเรื่องธรรมเนียมของแต่ละที่ ว่าถ่ายรูปใกล้วัดควรวางตัวอย่างไร ท่าไหนไม่เหมาะกับสถานที่ ตรงไหนใส่รองเท้าเข้าไปไม่ได้ คนในพื้นที่มองการถ่ายภาพตรงจุดนี้อย่างไร ระหว่างถ่ายเขาจะบอกเรื่องพวกนี้ไปด้วยแบบผ่าน ๆ งานถ่ายหนึ่งชั่วโมงจึงกลายเป็นการได้รู้จักพัทยาจากของจริงด้วยตัวเอง ซึ่งนักท่องเที่ยวมักไม่ได้สัมผัส ในบรรดาประสบการณ์ตรงที่คนเราได้ติดตัวกลับไปจากเมืองที่ไปเที่ยว ที่พอจะเทียบกันได้ก็มีแต่การได้ชิมอาหารท้องถิ่น เรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ เหล่านี้บางส่วนจะติดตัวคุณไป และครั้งหน้าที่ไปเที่ยววัดในพัทยา หรือจะเป็นปราสาทสัจธรรมก็ตาม คุณจะเดินเข้าไปได้เหมือนคนในพื้นที่ขึ้นอีกนิด

หมุดหมายที่คุณปักเอง

พอเป็นผู้ใหญ่แล้ว คนเรามีหมุดหมายให้ความทรงจำยึดเกาะอยู่ไม่มากนัก ที่สังคมมีให้ก็นับนิ้วได้ คือวันเรียนจบ วันแต่งงาน วันที่ลูกเกิด ส่วนระหว่างนั้นคือปีแล้วปีเล่าที่ผ่านไปโดยไม่มีอะไรปักไว้เลย การถ่ายภาพทำให้คุณปักหมุดหมายแบบนั้นได้เอง ไม่ต้องรอให้มีโอกาสเหมาะ ๆ แค่ตัดสินใจว่าทริปนี้ ลูกในวัยนี้ ความสัมพันธ์ในตอนนี้ มีค่าพอที่จะหยุดเวลาเก็บไว้

คนที่เคยถ่ายมาแล้วสักครั้งจะเข้าใจความรู้สึกนี้ดี หลายคู่จึงตั้งกติกาที่รู้กันเองตั้งแต่ถ่ายครั้งแรกเสร็จ ว่าจะถ่ายภาพกันปีละครั้ง อย่างน้อยก็เป็นงานถ่ายเล็ก ๆ ผลคือได้หมุดหมายของตัวเองเรียงต่อกันเป็นแถว ปักไว้ตามปฏิทินของตัวเอง

รูปถ่ายจะมายืนยันหมุดหมายนั้นทีหลัง แต่มันเป็นหมุดหมายมาตั้งแต่ก่อนหน้านั้นแล้ว คือตั้งแต่นาทีที่คุณตัดสินใจว่าช่วงเวลานี้มีค่าพอให้ใครสักคนทำงานเต็มที่หนึ่งชั่วโมง ส่วนโฟลเดอร์ไฟล์ภาพก็เหลือไว้เป็นร่องรอยของหมุดหมายนั้น

ขึ้นอยู่กับว่าใครเป็นคนถ่าย

ทั้งหมดนี้ไม่มีข้อไหนที่จ่ายเงินแล้วจะได้มาด้วยเลย จะให้มันเหลือติดตัวกลับไปได้ ช่างภาพต้องมีคุณสมบัติหลายอย่างครบในคนเดียว ซึ่งหาได้ยาก ข้อแรก ต้องรู้งานอย่างลึกซึ้งด้วยตัวเอง ทั้งเรื่องแสง การโพสท่า การแต่งหน้า จังหวะ และธรรมเนียมท้องถิ่น ข้อสอง ต้องนำเป็น คือจัดท่าให้อย่างนุ่มนวล จับจังหวะสำคัญให้ทัน คุมความเร็วของงานไว้ได้โดยไม่กดดัน และข้อสาม ต้องอ่านคนออก คือรู้ภายในไม่กี่นาทีว่าคนตรงหน้าเป็นคนแบบไหน แล้วหาวิธีเข้าหาจนคุยกันรู้เรื่อง งานบริการที่พูดถึงไว้ตอนต้นก็ตั้งอยู่บนคุณสมบัติที่มาครบพร้อมกันนี้เอง

ถ้าเจอช่างภาพที่ไม่ใส่ใจหรือฝีมือไม่ถึง ถ่ายเสร็จก็ได้กลับมาแค่โฟลเดอร์ไฟล์ภาพเท่านั้น บางครั้งยังพ่วงความรู้สึกขุ่นใจจาง ๆ ที่เสียเวลาไปเปล่า ๆ ทั้งเย็นมาด้วย สิ่งที่จะได้ติดตัวกลับไปทั้งหมดนี้จึงขึ้นอยู่กับว่าคุณไปเจอช่างภาพคนไหนล้วน ๆ เราทำไดเรกทอรีช่างภาพพัทยาขึ้นมาก็เพื่อพยายามคัดตัวเลือกให้แคบลงแทนคุณ เราตรวจสอบช่างภาพเท่าที่ทำได้ โดยดูจากร่องรอยฝีมือที่ใครก็เปิดดูได้ ส่วนการตรวจสอบขั้นสุดท้าย คือการส่งข้อความคุยกันจริง ๆ และการขอดูผลงานทั้งชุด อย่างไรคุณก็ยังต้องทำเอง แต่ไม่ต้องเริ่มจากศูนย์แล้ว